1 Η γνωστή-άγνωστη

Όσο κι αν φαίνεται περίεργο, η εμμηνόπαυση είναι μια φυσιολογική κατάσταση. Είναι, άλλωστε, μια εμπειρία που όλες οι γυναίκες θα ζήσουμε. Με μια ματιά, η λέξη αυτή περιγράφει τις αλλαγές που συμβαίνουν λίγο πριν και μετά τη διακοπή της περιόδου, σηματοδοτώντας το τέλος της αναπαραγωγικής ηλικίας της γυναίκας. Από τη γέννησή μας διαθέτουμε έναν συγκεκριμένο αριθμό ωοθυλακίων στις ωοθήκες, που είναι υπεύθυνες για την παραγωγή ωαρίων και ορμονών, όπως τα οιστρογόνα και η προγεστερόνη. Με την επίδραση αυτών των ορμονών ρυθμίζεται κάθε μήνα ο κύκλος της περιόδου, ο οποίος ουσιαστικά περιλαμβάνει την ωρίμανση ενός ωοθυλακίου, την απελευθέρωση του ωαρίου (ωοθυλακιορρηξία) και, αν δεν υπάρξει γονιμοποίηση, την αποβολή του ενδομητρίου με τη μορφή της περιόδου. Η εμμηνόπαυση εμφανίζεται όταν πλέον οι ωοθήκες δεν παράγουν ωάρια κάθε μήνα. Έτσι, η περίοδός σου σταματά. Προσοχή: θα πρέπει να περάσεις έναν ολόκληρο χρόνο χωρίς περίοδο, ώστε ο γιατρός σου να πει με βεβαιότητα ότι πρόκειται για εμμηνόπαυση, ενώ μπορεί να έχεις –ή και όχι– άλλα συμπτώματα.

2 Αυθόρμητος επισκέπτης

Η εμμηνόπαυση θεωρείται φυσιολογική όταν η περίοδος διακόπτεται οριστικά, χωρίς καμία ιατρική παρέμβαση. Γι’ αυτό και λέγεται αυθόρμητη. Μπορεί να συμβεί ανά πάσα στιγμή μετά τα 40, συνήθως μεταξύ του ηλικιακού φάσματος των 40 και 58 ετών. Τα πρώτα σημάδια για τη μετάβαση σε αυτή ίσως να τα έχεις αντιληφθεί ακόμα και δέκα ή και παραπάνω χρόνια πριν από την πραγματική παύση της περιόδου. Μπορεί, για παράδειγμα, να παρατηρήσεις κάποια αστάθεια στον κύκλο σου, η οποία τον καθιστά κάπως απρόβλεπτο. Επίσης είναι πιθανό να εντοπίσεις κάποιες διαφορές στο πώς νιώθεις. Μην αγχώνεσαι, όλα αυτά είναι φυσιολογικά! Η αιτία είναι η έλλειψη των οιστρογόνων, που μπορεί να προκαλέσει διάφορα συμπτώματα, με την ένταση και τη συχνότητά τους να ποικίλλουν.

3 Τα τρία στάδια

Σύμφωνα με το ευρέως αποδεκτό σύστημα του Stage of Reproductive Aging Workshop (STRAW), η φυσιολογική εμμηνόπαυση περιλαμβάνει τρία στάδια: την περιεμμηνόπαυση, τη στιγμή της εμμηνόπαυσης και τη μετεμμηνόπαυση. Στην περιεμμηνόπαυση, καθώς μειώνονται τα οιστρογόνα, θα παρατηρήσεις αρχικά ανωμαλίες του κύκλου σου και διαστήματα χωρίς περίοδο, τα οποία διαρκούν περισσότερες από 60 ημέρες. Τα τελευταία ένα με δύο χρόνια της περιεμμηνόπαυσης κάνουν την εμφάνισή τους –συνήθως– και τα συμπτώματα, που εντείνονται όταν μπαίνεις επίσημα στην εμμηνόπαυση. Στο στάδιο της μετεμμηνόπαυσης, τα συμπτώματα υποχωρούν προοδευτικά, ωστόσο πρέπει να είσαι πιο προσεκτική, καθώς τα προβλήματα υγείας αυξάνονται με την πάροδο του χρόνου.

4 Πριν την ώρα της

Η εμμηνόπαυση μπορεί να εμφανιστεί και πριν από τα σαράντα. Τότε θεωρείται πρόωρη και είναι πιθανόν να οφείλεται σε γενετικούς, ανοσολογικούς ή ιατρικούς λόγους. Δεν είναι κάτι συχνό και οι γυναίκες που έρχονται αντιμέτωπες με αυτή την κατάσταση δεν έχουν ωορρηξία κάθε μήνα. Συγκεκριμένα, οι ωοθήκες αδυνατούν να παράγουν ορμόνες, με αποτέλεσμα να διακόπτεται πρόωρα και μη αναστρέψιμα η παραγωγή ωαρίων. Η πρόωρη εμμηνόπαυση μπορεί να οφείλεται στο ότι κάποιες γυναίκες ίσως να έχουν μικρότερο από τον φυσιολογικό αριθμό ωοθυλακίων ή να υπάρχει δυσλειτουργία των ωοθηκών. Σύμφωνα με το Αμερικανικό Κολέγιο Μαιευτήρων και Γυναικολόγων (ACOG), για το 80-90% των περιπτώσεων πρόωρης εμμηνόπαυσης δεν εντοπίζεται συγκεκριμένη αιτία, ως εκ τούτου χαρακτηρίζεται ιδιοπαθής, δηλαδή αγνώστου αιτιολογίας. Για το 4% των περιπτώσεων, υπάρχουν ενδείξεις ότι πρόκειται για αυτοάνοση κατάσταση, η οποία προκαλείται από υπερλειτουργία του ίδιου του ανοσοποιητικού συστήματος. Στις περιπτώσεις πρόωρης εμμηνόπαυσης, οι ωοθήκες μπορούν να λειτουργήσουν «αυτόματα» κάποια χρονικά διαστήματα και κάποια άλλα όχι. Μάλιστα, έχει αναφερθεί ότι 1 στις 10 γυναίκες μπορεί να μείνει έγκυος εξαιτίας αυτής της δυσλειτουργίας.

Απόσπασμα από το βιβλίο της Άννας Μαρίας Παπίρη «Όσα δεν σου έχουν πει για την εμμηνόπαυση»