Μιλάμε συνέχεια για πρωινές ρουτίνες, αλλά σπάνια για όσα κάνουμε λίγο πριν κλείσουμε τα μάτια.

Το Αντί Καληνύχτας να σου πω… είναι ένα βιβλίο φτιαγμένο ακριβώς για εκείνη την ώρα — για να μένει στο κομοδίνο σου και να το ανοίγεις όποτε το έχεις ανάγκη, ένα κείμενο τη φορά.
Όχι για να το διαβάσεις μονορούφι, αλλά για να γίνει μια μικρή, σταθερή βραδινή τελετουργία.

Ακολουθεί ένα απόσπασμα από το νέο βιβλίο του ψυχολόγου-ψυχοθεραπευτή Μάνου Χατζημαλωνά, «Αντί Καληνύχτας…να σου πω», που κυκλοφορεί στις 24 Σεπτεμβρίου από τις εκδόσεις Key Books.

Έχουμε μέσα μας δύο ρολόγια. Το ένα μετρά τις ώρες – ο κιρκάδιος ρυθμός, το σοφό ενστικτώδες που ξέρει πότε να μας κοιμίσει και πότε να μας ξυπνήσει, και που, όταν το παραβιάζουμε συστηματικά, μας το χρεώνει ακριβά. Το άλλο μετρά τους χτύπους – ο εγκάρδιος ρυθμός, που δεν πειθαρχεί στο φως και στο σκοτάδι, παρά σ’ αυτό που νιώθουμε. Ο Μορφέας, όπως κι η ίδια η φυσιολογία του ύπνου, μας στερεί πράγματα όταν τους αποφεύγουμε: μας παίρνει ξεκούραση, μνήμη, επιδιόρθωση που κάνει το σώμα τη νύχτα κρυφά. Είναι κάποιες φορές, ωστόσο, που με το ίδιο χέρι που παίρνει, δίνει πίσω κάτι που ίσως αξίζει, μια και δυο στο τόσο, πιο πολύ απ’ τα κιρκάδια δώρα. Μας θυμίζει ότι έχουμε καρδιά, που οι αναπνευστικές αρρυθμίες της μετατρέπουν μια καθημερινή σε μέρα επαγγελίας.

Πρόσεξε όμως εδώ μια κρίσιμη διάκριση. Άλλο η αϋπνία που βρήκε ρυθμό και μαζί του χορεύει, κι άλλο εκείνη που τον αναζητά και δεν τον βρίσκει. Η μία γεμίζει, μα η άλλη αδειάζει. Η μία διακρίνεται σε αγώνισμα, ενώ η άλλη αγωνιά. Η πρώτη, των απρόβλεπτων ήλιων μες στο σκοτάδι, δεν είναι κανόνας μα εξαίρεση που τον επιβεβαιώνει, και δεν τη διαλέγεις κάθε βράδυ, παρά τη χαρίζεις σπάνια και συνειδητά. Η δεύτερη, αυτή η αϋπνία της ένδειας και στέρησης είναι πληγή και ζητά φροντίδα, όχι ωραιοποίηση. Μην τις μπερδέψεις. Γιατί μόνο όταν ξέρεις να κοιμάσαι ξέρεις και πού και γιατί να το θυσιάσεις. Και τότε, ενίοτε, μια θρεπτική καρδιακή αρρυθμία αξίζει όσο πολλές κιρκάδιες αριθμητικές.

Εσένα, λοιπόν, που διαβάζεις, αγαπητέ κι αγαπητή μου, δεν σου ζητώ να χαλάσεις ολοσχερώς τον ύπνο σου. Σου προτείνω κάτι πιο λεπτοφυές: να μάθεις να ξεχωρίζεις ποιες νύχτες αξίζουν να χάσουν το μέτρημα. Τις πιο πολλές, κλείσε τα μάτια – το δικαιούσαι και το χρειάζεσαι. Μα όταν έρθει εκείνη η μία, η διαλεχτή, που ένα χέρι ξεχνά να φύγει απ’ τον ώμο σου μες στο σκοτάδι, μην τρέξεις να υπολογίσεις το αυριανό σου χρέος. Άσε μια φορά το ρολόι των ωρών να σωπάσει, κι άκουσε το άλλο. Μπορεί να ξυπνήσεις κουρασμένος ή κουρασμένη. Μα θα ’ναι μια κούραση θαυματουργή, σαν τον κοιλόπονο στη γέννα.

Καλό σου βράδυ, λοιπόν. Όπως κι αν το περάσεις.

ΑΝΤΙ ΚΑΛΗΝΥΧΤΑΣ
να σου πω
πως κάθε άνθρωπος
είχε κάποτε ανάγκη
κάποιον
να του κρατά το χέρι
μέσα στη νύχτα.
Έστω νοερά.
Έστω από μακριά.
Αν όχι
σε απόσταση χαδιού και ανάσας,
τότε με λέξεις.
Σαν να περιμένει η καρδιά
να κουρνιάσει
ανάμεσα στις χούφτες
μιας καλοειπωμένης καληνύχτας
για να κοιμηθεί ήσυχα.
Γιατί η καρδιά γνωρίζει:
από σκοτάδι ήρθαμε
και εκεί ξαναγυρνάμε.
Και έχει ανάγκη να νιώσει
πως το ενδιάμεσο
δεν θα ’ναι μοναχικό.
Πως ακόμα
και το πιο νυχτωμένο σκοτάδι
ξεθωριάζει.
Αν, λοιπόν, θέλεις
να βλέπεις μέσα στο σκοτάδι,
γίνε ένα μαζί του.
Αποδέξου το.
Ερωτεύσου το.
Και δείξε του υπομονή
όπως κι εκείνο
δείχνει στην αυγή.
Κι αν θες απόψε
να πάρεις λίγο θάρρος,
πες στον Μορφέα
να περιμένει.
Και στείλε
ένα δικό σου
«αντί καληνύχτας»
σε κάποιον
που έχει ανάγκη
το ίδιο ακριβώς θάρρος
μ’ εσένα.
Καλή σου νύχτα.
Καλό ξημέρωμα.

Ο Μάνος Χατζημαλωνάς είναι ψυχολόγος-ψυχοθεραπευτής στη συνθετική-υπαρξιακή συμβουλευτική.

Το «Αντί καληνύχτας…να σου πω» είναι το πρώτο του βιβλίο, και κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Key Books στις 24 Σεπτεμβρίου.