Η έννοια του μέλλοντος είναι μια ανθρώπινη επινόηση

Είναι κάτι που φτιάξαμε ήδη από τις πρώτες μέρες μας στη γη. Ένας μηχανισμός για να κρατάμε τον εαυτό μας ενθουσιασμένο για αυτό που αντιλαμβανόμαστε ως αύριο.

Συνεπώς, αν το μέλλον είναι πράγματι μια ανθρώπινη επινόηση, τότε μπορούμε να το φανταστούμε, κι αφού ίσως μπορούμε να το φανταστούμε, τότε με σιγουριά μπορούμε και να το διαμορφώσουμε.

Ζούμε στην πιο ενδιαφέρουσα στιγμή της ιστορίας.

Έχουμε στη διάθεσή μας τεχνολογία και γνώση όπως ποτέ άλλοτε.

Σε αυτό το βιβλίο θα  επιχειρήσουμε να αναλύσουμε τις συνθήκες που μας οδήγησαν εδώ, αλλά και τις τεχνολογικές συγκλίσεις που μας δίνουν τη δυνατότητα να δούμε το μέλλον.

Ένα από τα δεδομένα που θα σας παρουσιάσει αυτό το βιβλίο είναι ότι μέσα στα επόμενα χρόνια πάνω από τρία δισεκατομμύρια νέοι χρήστες θα έχουν πρόσβαση στο διαδίκτυο και στη συγκεντρωμένη γνώση όλης της ανθρωπότητας.

Μπορείτε να αντιληφθείτε τι σημαίνει αυτό;

Επτά δισεκατομμύρια μυαλά με πρόσβαση στο ίντερνετ, στις γνώσεις και την τεχνολογία που υπάρχει, με τεράστια δυνατότητα συνεργασίας και εξέλιξης.

Το πιο πρόσφατο παράδειγμα με το μεγαλύτερο αποτύπωμα στην πορεία της ανθρωπότητας ήταν ο ρόλος που έπαιξε η τεχνολογία στη ζωή μας μέσα στην πανδημία.

Βιώσαμε κάτι το εξαιρετικό μέσα από την τεχνολογία.

Σε μια περίοδο όπου η φυσική παρουσία έπρεπε να ελαττωθεί λόγω πανδημίας, η τεχνολογία γεφύρωσε αυτή την απόσταση και έφερε τη συναισθηματική μας σύνδεση στις οθόνες των υπολογιστών και τα κινητά τηλέφωνα.

Ζήσαμε γενέθλια, έρωτες, γάμους, γεννήσεις αλλά και απώλειες δικών μας ανθρώπων και όλα μέσα από μια οθόνη.

Παρόλο που όλος ο πλανήτης ήταν σε μια τεράστια  υγειονομική και πολυσχιδή κρίση, η ζωή κατόρθωνε να συνεχίζει.

Αλήθεια, έχετε σκεφτεί πώς θα βιώναμε την πανδημία αν ζούσαμε τριάντα χρόνια πριν; Κάποιοι έχουν ανάμεικτα συναισθήματα.

Ίσως δεν ξέρουν καν τι και πώς να νιώσουν για την βεβαιότητα που συνοδεύει τέτοια γεγονότα.

Συντασσόμαστε με όσους δεν είναι σίγουροι για το αν μια τέτοια πραγματικότητα μας χαροποιεί ή μας ανησυχεί.

Προβληματιζόμαστε μήπως ο έλεγχος των βιολογικών δεδομένων από απολυταρχικά καθεστώτα και η χρήση της τεχνητής νοημοσύνης ως όπλο κρύβει μεγάλους κινδύνους.

Σκεφτόμαστε ότι σε όλες τις τεχνολογίες που άλλαξαν την ανθρωπότητα –από τη φωτιά έως την ατομική ενέργεια και από τη νανοτεχνολογία έως την τεχνητή νοημοσύνη– υπάρχει και η σκοτεινή πλευρά.

Φοβόμαστε μήπως μια γενική τεχνητή νοημοσύνη μάς αφανίσει ένα πρωί, όπως κάναμε ως homo sapiens σε τόσα είδη.

Είναι εύλογο να μας ανησυχεί το αύριο, αλλά το μέλλον δεν έρχεται σαν κεραυνός, δηλαδή αναπάντεχα.

 Έρχεται σιγά σιγά, όπως ίσως μια γάτα  που μπαίνει κρυφά στο σαλόνι.

Τόσο σιγά, που στην πορεία διαμορφωνόμαστε και εμείς ως άνθρωποι, καθώς τα δεδομένα, οι επιθυμίες, οι ανάγκες, αλλά και οι φόβοι μας δεν προσδιορίζονται πλέον από το τώρα, αλλά μεταβάλλονται όσο η καθημερινή χρήση της τεχνολογίας μεταβάλλει και εμάς τους ίδιους.

Από τις αρχές της εξελικτικής μας πορείας, τότε που τα μάτια των ανθρώπων ήταν ακόμα γεμάτα θαυμασμό για τα μυστήρια του σύμπαντος, το είδος μας αναζητά απαντήσεις για το μέλλον, μέσα στις δίνες της φωτιάς, σε κόκκαλα ζώων ή στις οφιοειδείς πορείες των άστρων.

Η απρόβλεπτη φύση προ(σ)καλεί την ανθρώπινη περιέργεια να βουτήξει στα ύδατα της τυχαιότητας, να εντοπίσει μοτίβα κινήσεων στη μυστηριώδη συμπαντική χορογραφία προκειμένου να τα ερμηνεύσει, μήπως και καταφέρει να δώσει νόημα στην ύπαρξή της.

Η ανθρωπότητα, αφήνοντας ευτυχώς πίσω της τις σαμανικές μακαβριότητες, έχει μεταπηδήσει σε εξευγενισμένους τρόπους ώστε να εντοπίζει τι μέλλει γενέσθαι για την κοινωνία.

Παρ’όλα αυτά, η κινητήρια δύναμη που καίει στον πυρήνα μας παραμένει η ίδια:

Η άσβεστη ανάγκη να προμαντέψουμε το μέλλον μας

Στις αυγές του εικοστού αιώνα οι φουτουριστές συγγραφείς έπλεκαν διηγήματα γεμάτα με προβλέψεις για εκλεπτυσμένα μηχανήματα που θα επέτρεπαν τη μετάδοση εικόνας ή ιστορίες τεχνητής γονιμοποίησης.

Σήμερα –που ό,τι κάποτε φάνταζε σενάριο επιστημονικής φαντασίας αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινότητάς μας– οι προγνώσεις έχουν αναχθεί σε επιστήμη.

Η φερόμενη και ως μελλοντοστραφής σκέψη (futures thinking) ισορροπεί στην κόψη μεταξύ της μεθοδολογικής επιστήμης, της φιλοσοφίας, της επιστημονικής φαντασίας και της καινοτομίας.

Το αντικείμενό της είναι φύσει άπιαστο, έτσι και η προσπάθεια να κατατάξεις την ίδια τη μελλοντική σκέψη σε μία αυστηρά ορισμένη κατηγορία είναι σπουδή στη ματαιότητα.

Υπάρχει τελικά τρόπος να  προβλέψουμε τι έπεται, ούτως ώστε να φτιάξουμε ένα αειφόρο (futureproof) μέλλον;__

Απόσπασμα από το βιβλίο «2049: Αναθεωρημένη έκδοση» του Δημήτρη Δημητριάδη.