Γιατί αναζητούμε μια φαντασιακή εκδοχή του εαυτού μας

Είχα μια ωραία συζήτηση με τη μητέρα μου μια φορά. Τα παιδιά είχαν κοιμηθεί και αρχίσαμε να μιλάμε για το πώς οι μητέρες της γενιάς μας είναι υπό τόσο μεγάλη πίεση να «κυνηγούν» συνεχώς μια καλύτερη εκδοχή του εαυτού τους, με έναν τρόπο που η γενιά της δεν είχε χρειαστεί να αντιμετωπίσει. Όταν μεγάλωνα, το σπίτι μας ήταν ένας μέρος όπου ζούσε κόσμος κι έτσι ήταν απεριποίητο και ακατάστατο, όπως και τα σπίτια που επισκεπτόμασταν. Βλέπαμε περιστασιακά τα «τέλεια σπίτια» σε περιοδικά και διαφημίσεις, αλλά υπήρχε κάτι το επιτηδευμένο και διαφορετικό σε αυτά. Βλέπαμε τηλεόραση την ίδια ώρα κάθε μέρα, παρακολουθώντας το νέο επεισόδιο της αγαπημένης μας σαπουνόπερας, και πάλι, ξέραμε ότι δεν ήταν αληθινό, ξέραμε ότι οι άνθρωποι στην οθόνη ήταν ηθοποιοί.

Σήμερα η κατάσταση είναι διαφορετική. Στις ιστορίες, τις εικόνες και τις ιδέες που καταναλώνουμε καθημερινά, μέσω της αυξημένης πρόσβασης στις ειδήσεις και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, η γραμμή μεταξύ του «επιτηδευμένου» και του «πραγματικού» είναι θολή. Η αυτοπεποίθησή μας και η αίσθηση του κατά πόσο είμαστε επαρκείς βρίσκονται δικαιολογημένα υπό δοκιμασία, καθώς αναρωτιόμαστε πού βρίσκεται ο πήχης της «κανονικότητας».

Η τελειομανία μπορεί να μην είναι κάτι με το οποίο παλεύουμε όλοι, αλλά η οικονομία μάς χτυπά στον ρυθμό του «χρειάζεσαι περισσότερα, πρέπει να είσαι κάτι παραπάνω» για να επιβιώσεις. Επομένως, είτε ταυτίζεσαι με την τελειομανία είτε όχι, η εμπειρία της ζωής και της μητρότητάς σου δεν θα μείνει ανεπηρέαστη από αυτό το πολιτισμικό κάλεσμα που λέει ότι πάντα υπάρχει τρόπος να είσαι καλύτερη, να είσαι κάτι παραπάνω, να κάνεις περισσότερα, να έχεις περισσότερα.

Η ιδέα ότι θα μπορούσε να υπάρχει μια καλύτερη εκδοχή του εαυτού μας μπορεί να μας εμπνέει ελπίδα. Ίσως αν προσπαθήσουμε αρκετά, να μπορέσουμε να ενσαρκώσουμε κάποια μέρα αυτή την εκδοχή του εαυτού μας με την οποία η ζωή είναι πιο εύκολη και ομαλή. Αυτή την εκδοχή του εαυτού μας που κάνει λιγότερα λάθη και πάντα αντιδρά με τέτοιο τρόπο που τα παιδιά μας τον εκλαμβάνουν ως αγάπη και στοργή. Ίσως, αν συνεχίσουμε να προσπαθούμε, θα γίνουμε έτσι. Διότι μερικές φορές είναι δύσκολο να αποδεχτούμε την αλήθεια, ότι δηλαδή πάντα θα βρίσκουμε τη ζωή και τη μητρότητα δύσκολες σε διάφορους βαθμούς. Οι αποτυχίες μας θα στιγματίζουν πάντα τη ζωή μας και ποτέ δεν θα αποκτήσουμε ανοσία στο να κάνουμε λάθη ή να πληγώνουμε τους άλλους.

Η κουλτούρα μας τροφοδοτεί τη φαντασιακή εκδοχή της μητρότητας που τόσο συχνά έχουμε στο μυαλό μας. Έχει δημιουργηθεί για κάποιο λόγο. Δεν προσεγγίζουμε τη μητρότητα με την πρόθεση να θέσουμε τον πήχη τόσο ψηλά ώστε να έχουμε μια ζωή γεμάτη ενοχές και αυτοκριτική. Εγώ ήθελα απλά να κάνω καλή δουλειά, να διασφαλίσω ότι τα παιδιά μου θα νιώθουν αγάπη, φροντίδα, ασφάλεια και υποστήριξη. Ποιος δεν θέλει κάτι τέτοιο; Ήθελα να τα γλιτώσω από τα χρόνια της ψυχοθεραπείας που έχω περάσει εγώ και από τις ψυχοφθόρες απογοητεύσεις. Ήθελα να κάνω καλή δουλειά, την καλύτερη δουλειά που θα μπορούσα να κάνω.

Αλλά η μεγαλύτερη πρόκληση που αντιμετώπισα, στην προσπάθειά μου να γίνω μια τέλεια μαμά, ήταν οι άπειρες συμβουλές, συστάσεις και πληροφορίες που μου έλεγαν πώς να το πετύχω. Όσα περισσότερα διάβαζα, έβλεπα ή άκουγα, τόσο πιο δύσκολη γινόταν η δουλειά μου. Όσο περισσότερο προσπαθούσα να καταλάβω τι έπρεπε να κάνω για να δώσω στα παιδιά μου ό,τι χρειάζονταν για να είναι καλά, τόσο πιο δύσκολο γινόταν. Αντί να νιώθω παρηγορημένη και εξοπλισμένη με όσα χρειάζομαι, άρχιζα όλο και περισσότερο να αμφισβητώ το αν θα μπορούσα ποτέ να τα πάω καλά. Με κάθε αγωνιώδη μεταμεσονύκτια αναζήτηση στο διαδίκτυο, με κάθε σκρολάρισμα στα κοινωνικά δίκτυα ή τον καταιγισμό μηνυμάτων σε μια χούφτα φίλες μου κάνοντας την ίδια ερώτηση, μάθαινα για κάποιον νέο κίνδυνο για τον οποίο έπρεπε να είμαι ενήμερη, μια νέα ασθένεια για την οποία έπρεπε να ανησυχώ, έναν διαφορετικό κίνδυνο πνιγμού που έπρεπε να προσέξω, ή μια προσέγγιση στην ανατροφή που αντέκρουε όλα όσα έκανα.

Καθώς, λοιπόν, τώρα αρχίζουμε να αποδομούμε και να αναδιαμορφώνουμε τη φαντασίωση που είχες για τη μητέρα που θα μπορούσες να είσαι, κάνε το με αγάπη και συμπόνια για τον εαυτό σου. Όταν συνειδητοποιούμε πόσο κάτι μας έχει επηρεάσει, μπορούμε να αντιδράσουμε με λύπη, εκνευρισμό ή αυτοκριτική. Αλλά υπάρχουν λόγοι για τους οποίους έχεις δημιουργήσει αυτή τη φαντασιακή εκδοχή του εαυτού σου, και υπάρχουν πράγματα πέρα από τον έλεγχό σου που την έκαναν πιο σημαντική και φαινομενικά επιτεύξιμη (περισσότερα για αυτό σε λίγο). Το μυαλό σου τη δημιούργησε από την επιθυμία σου να αγαπάς, οπότε γιατί να ασκήσουμε κριτική σε κάτι τέτοιο;

Απόσπασμα από το βιβλίο «Πώς να μεγαλώσεις μια χαρούμενη μαμά» της Anna Mathur